تصور کنید یک آتش‌نشان برای خاموش کردن آتش به ساختمانی می‌رود، اما ناگهان شعله‌ها از یک جای دیگر زبانه می‌کشند. این دقیقاً همان اتفاقی است که در بدن بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ می‌افتد وقتی که تحت درمان با داروهای مهارکننده ژن KRAS قرار می‌گیرند. اما حالا محققان دانشگاه کرنل و MD Anderson پرده از راز این مقاومت دارویی برداشته‌اند و شاید بتوانند جلوی این فرار زیرکانه سلول‌های سرطانی را بگیرند.

ماجرا از اینجا شروع می‌شود که تقریباً نیمی از بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال (روده بزرگ) دچار جهش در ژنی به نام KRAS هستند. این ژن مثل یک پدال گاز عمل می‌کند و به سلول‌ها دستور تقسیم بی‌رویه و تشکیل تومور را می‌دهد. داروهای مهارکننده KRAS که نسل جدیدی از درمان‌های هدفمند هستند، دقیقاً همین پروتئین جهش‌یافته را غیرفعال می‌کنند و ترمز رشد تومور را می‌کشند. اما مشکل اینجاست که این داروها در بسیاری از بیماران خیلی زود اثربخشی خود را از دست می‌دهند و سرطان با قدرت بیشتری عود می‌کند.

محققان به رهبری دکتر لوکاس داو از دانشگاه وایل کرنل برای حل این معما، نمونه‌های بیوپسی از تومورهای بیماران را قبل، حین و بعد از درمان با مهارکننده‌های KRAS بررسی کردند. آنها با تحلیل صدها هزار سلول منفرد در برش‌های توموری، یک کشف شگفت‌انگیز داشتند. برخلاف تصور قبلی که فکر می‌کردند مقاومت دارویی عمدتاً ناشی از جهش‌های ژنتیکی جدید است، دیدند که تغییرات غیرژنتیکی و به ویژه فعال شدن مسیرهای التهابی نقش اصلی را بازی می‌کند.

تومورهای تحت درمان، در مراحل اولیه یک پاسخ التهابی گسترده را در سلول‌های بدخیم خود نشان دادند. این التهاب مثل یک سپر محافظ عمل می‌کند و سلول‌های سرطانی را از مرگ نجات می‌دهد. نکته جالب این است که این پاسخ التهابی یک مکانیسم عمومی است و در اکثر سلول‌های تومور دیده می‌شود، نه فقط در یک جمعیت کوچک از سلول‌ها که دچار جهش شده‌اند. به عبارت دیگر، تومور از یک استراتژی بقای جمعی استفاده می‌کند تا از شر دارو خلاص شود.

تیم تحقیقاتی در آزمایش‌های بعدی روی ارگانوئیدها (مدل‌های سه‌بعدی کوچک تومور در ظرف آزمایشگاه) نشان داد که اگر این فرآیند التهابی را مهار کنند، تومور دیگر نمی‌تواند در برابر دارو مقاومت کند. به گفته دکتر داو، این کشف می‌تواند راه را برای ترکیب مهارکننده‌های KRAS با داروهای ضدالتهابی باز کند و اثربخشی درمان را به طور چشمگیری افزایش دهد. این یافته‌ها که در مجله معتبر Cancer Cell در 21 می 2026 منتشر شده، می‌تواند امید تازه‌ای برای هزاران بیمار مبتلا به این سرطان کشنده باشد.

منبع